به نام خدا

... امثال بنده در رشته ترویج و آموزش کشاورزی تحصیل کرده اند و می کنند، دارند تدریس و پژوهش می کنند و یا مشغول به انجام فعالیتهای ترویج و آموزش کشاورزی هستند- البته با درجات متفاوتی از تجربه-؛ و خلاصه اینکه بر این گمانیم که ترویج و آموزش کشاورزی را در کل، از جمله رسالتش را در محضر اساتید و البته به مرور زمان در خلال تجارب و واقعیات، (تا حدودی) درک کرده یا فکر می کنیم درک کرده ایم و از سوی دیگر، به صورت حرفه ای خود را در ساحت و قلمرو ترویج و آموزش کشاورزی می دانیم و جزو این خانواده؛ بنابراین اگر نکته ای مطرح می شود قاعدتا نه از سنخ "بر سر شاخ نشستن و از بن بریدن" هیاهوگری و جوسازی و جلب توجه و تخریب بزرگان قوم نیست؛ بلکه به گمانم بر مدار مسئولیت پذیری حرفه ای در قالب خودانتقادگری جمعی به قصد بهبود کردارها، کارمایه ها و ساختکارهای مشترک مستقر در قلمرو حرفه ای ترویج و آموزش کشاورزی است؛ این را عرض کردم جهت پیشگیری از هر گونه بدفهمی دو سویه، حال اجازه دهید بروم سراغ اصل موضوع، با روایت یک تجربه شخصی...

...در اواخر سال 1385 در جریان دفاع از رساله دکترایم بودم و به روال معمول، در جستجوی یافتن مجله معتبری بودم برای انتشار مقالات مستخرج از رساله ام که کیفیت آن به تایید کمیته رسیده بود. یکی از اساتید، مجله ترویج و آموزش کشاورزی را پیشنهاد کرد و من هم بیدرنگ مقاله را به فرمت درآوردم و به دفتر مجله ارسال کردم ، بعد از مدتی تلفنی پیگیری کردم - البته امکان تماس تلفنی موفق با دفتر مجله برای اینجانب و برخی از دوستان همواره یک چالش بوده – و متوجه شدم که مقاله مزبور به هر دلیلی به دفتر مجله نرسیده و لذا در ابتدای سال 1386 از طریق یکی از همکاران به صورت دستی به آن دفتر ارسال شد و بدین سان چرخه ای از تماس موفق و ناموفق، اصلاح و ارسال و پرداخت هزینه انتشار و داوری و.. آغازید...و .بالاخره در سال 1390 مرقومه ای مبارک از سردبیر بزرگوار مجله دریافت کردم مبنی بر رد مقاله، و آنچه در این بین برای بنده گلایه برانگیز است، نه رد شدن مقاله پس از پاسخگویی مفصل به اصلاحات جزیی داوران- چرا که رد شدن و پذیرفته شدن یک مقاله بر وزن بردن و باختن در فوتبال! چیز طبیعی است - البته بگویم که این مقاله بعدا در مجله داخلی علمی پژوهشی معتبری پذیرفته شد- بلکه فرایند بسیار زمان بر  مابین ارسال یک مقاله و تعیین تکلیف نهایی آن – رد یا چاپ- است؛ و البته این روند در مورد مقاله دیگری هم تکرار شده است و اکنون دقیقا یکسال از زمان ارسال مقاله به دفتر مجله می گذرد و می توانم تا چند روز آینده سالگرد ارسال مقاله را جشن بگیرم. البته  نسبت به عمر مقاله پیشین  این مقاله دوران کودکی خود را طی می کند و حالا حالا مانده تا به بلوغ برسد و لابد مثل ترشی سیر هر چقدر بمونه ارزشش بیشتر می شود!

واقعیت این است اقتصاد تحقیق حکم می کند زمان بین تحقیق و انتشار یافته ها به حداقل برساند  و انتشار یافته های تحقیقاتی روزآمد شود، در غیر اینصورت یک مقاله توپ نیست که در قفسه آرشیو مجلات یا داوران و در دور باطل داور، سردبیر و نویسنده پاسکاری و دست اخر به نا کجا اباد شوت شود و عتیقه نیست که با گذر عمرش ارزشش بیشتر شود، ..

 رعایت چنین اصلی در مورد ما ترویجی ها که از دیرباز وظیفه "پل بین تحقیق و بهره بردار " را به خود منتسب کرده و به رسالت خود تعریف شده مهندسی رسانش یافته های تحقیقاتی در کشاورزی می بالیم، ضرورتی تر و واجب‌تر است و این مهم بیش از هر جایی باید در تک رسانه مکتوب معتبر حرفه ما یعنی مجله انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران باید تبلور یابد. مجله ترویج و آموزش کشاورزی یکی از ویترینهای افتخار ماست و باید به یاری تک تک ما، الگوی انتشار سریع بهترین مقالات در قلمرو بین رشته ای ترویج و آموزش کشاورزی باشد – همانطور که کمابیش تا کنون بوده و خواهد بود و جا دارد بخاطر انتشار منظم با وجود همه مشکلات از دست اندرکارانش سپاسگزاری نمود– ..

.... یک مجله سرمایه علمی مشترک یک قلمرو علمی است و به تک تک اعضای آن قلمرو تعلق دارد و از اینرو باید هشیار بود که خدای نخواسته یک مجله علمی به ملک شخصی گروهی بدل نشود و فقط گروه یا باندی از یک دانشگاهی خاص خود بنویسند و خود داوری کنند و خود بررسی کنند و خود چاپشان کنند و خود هم بخواننندش- و این به گمانم شایسته هیچ مجله ای نیست (این توصیه ربطی به مجله مورد بحث ما ندارد)....

بی تردید کیفیت یک مجله علمی در گروه همکاری دست‌اندرکاران چندگانه‌ای است، برای نمونه، در مورد مقاله پیش گفته بخشی از تاخیر بخاطر عدم همکاری داور محترم تطبیق کننده بود که نزدیک به دو سال را برای رد کردن از ما  زمان گرفت که رد کردنش برای او چند دقیقه بیشتر وقت نمی برد و می توانست قبل از رفتن به فرصت مطالعاتی کارش را یکسره کند... در این خصوص و با توجه به اظهار نظر کارشناس مجله مبنی بر تاخیر برخی داوران در ارزیابی و ارسال نتیجه داوری، فهرستی از داوران تازه نفس آماده همکاری با مجله به دفتر مجله ارسال شد ولی تا کنون دفتر مجله تلاش نکرده است از این داوران استفاده کند که با توجه به شناختی که از آنها دارم زودتر از 2 سال پاسخ می دهند! برخی همکاران شاید به بهانه شلوغ بودن سرشان و احتمالا به خاطر...معمولا مقالات ارسالی را برای داوری یا پاسخ نمی دهند تا بی دلیل رد یا پذیرش می کنند و غالبا بیشتر این گروه از همکاران معمولا انتظار دارند فقط دیگران در خدمتشان باشند در نقش داور سریع مقالات انها و دانشجویانشان را سریع داوری کنند و بطور متقابل از خود هزینه نمی‌کنند ... البته تجربه کار کردن اینجانب با مجلات داخلی و خارجی در نقش داور یا نویسنده نشان داده که بر خلاف بیشتر مجلات معتبر خارجی که داور در نقش راهنمای هدایتگر و ارایه دهنده دیدگاه های مشروح حتی در صورت رد مقاله ظاهر می شود، در بسیاری از موارد داوران به اظهار نکات کلی و کلیشه ای و عدم هیچ گونه گزیدار اکتفا می کنند (مثلا داوری می نویسد چکیده انگلیسی و فارسی منطبق نیست ولی نمی گوید کجایش منطبق نیست یا....) ...مورد دیگر به دشواری تماس با دفتر مجله مورد بحث و لزوم الکترونیک شدن نحوه ارسال و داوری و پیگیری مقالات به این مجله است که البته مدتی است همان سایت قدیمی هم دیگر باز نمی شود و نوشته در حال ساخته ......در هر حال از انجمن ترویج و آموزش کشاورزی در دور جدید فعالیت انتظار می رود این سایت را فعال نماید... همچنین پیشنهاد می شود اگر روال اداری اجازه می دهد بهتر است گردانش مجله به صورت تناوبی به گروههای ترویج دانشگاههای مختلف محول شود و بدین سان امکان بهره گیری از خلاقیتها و استعدادهای جوان در دیگر دانشگاهها که گویا نسبت به دانشگاههای مادر وقت بیشتری دارند، فراهم شود... همچنین پیشنهاد می شود انجمن با ارتقای رتبه خویش در انتشار مجلات جدید به گروه های ترویج و آموزش کشاورزی یاری رساند ....

...در پایان از دوستان خواهش می شود دیدگاه ها  و تجارب خودشان از ارسال مقاله به مجله انجمن و نحوه ارتقای کارکرد مجله برای پوشش همه اعضا در دریافت، پیگیری و انتشار مقالات را در قسمت نظردهی درج نمایند...باشد که سودمند واقع شود، انشاءالله....